Tüm HABERLER
  • 5 SORUDA ŞARBON HASTALIĞI

    1 - ŞARBON HASTALIĞI NEDİR? Şarbon hastalığı primer olarak otobur hayvanlarda görülen ve hayvanlardan insanlara bulaşabilen bir enfeksiyon hastalığıdır. Genellikle koyun, keçi, sığır ve atlarda görülürken, hayvanlardan insanlara tesadüfi olarak kontamine hayvanlarla veya hayvan ürünleriyle maruziyet sonucu bulaşır. Tüberküloz, bruselloz, kuduz ve diğer birçok hastalık gibi bildirilmesi zorunlu hastalıklar arasındadır. Hayvanlara aşılamanın uygulanmadığı ülkelerde ciddi problem olarak karşımıza çıkmaktadır. Şarbon hastalığının etkeni Gram-pozitif, basil yapıda ve spor oluşturan Bacillus anthracis bakteri türüdür. 2 - İNSANLARA NASIL BULAŞIR? Bacillus anthracis insanlara deri, sindirim ve solunum yolu olmak üzere üç yolla bulaşır. Bakterilerin çoğalması mediastinal lenf nodlarında olduğundan insandan insana bulaş görülmez. Deri şarbonu insanlardaki şarbon enfeksiyonlarının yaklaşık %95’ini oluşturur ve genellikle kontamine toprak, post, keçi kılı ve yünü gibi ürünlere maruz kalma sonucu ortaya çıkabilir. Sindirim sistemi şarbonu insanlarda çok nadir görülürken, otobur hayvanlar için yaygın bir bulaşma yoludur. Dirençli sporlar nedeniyle kontamine toprak ve hayvan ürünleri yıllarca enfeksiyöz kalabilir. Akciğer şarbonu inhalasyon yoluyla bakteri sporlarının solunması ile ortaya çıkar. Bu yol insan enfeksiyonları içinde nadir görülür, ancak inhalasyon biyolojik silahlar için en uygun yoldur ve enfeksiyon için spor dozunun çok düşük olduğu bildirilmektedir. 3 - HASTALIĞIN KLİNİK BULGULARI NELERDİR? Bacillus anthracis’in en önemli virülans faktörleri kapsül, ödem toksini ve öldürücü toksindir. Kapsül, çoğalan bakteri hücrelerinin organizma tarafından fagositozunu önlerken, toksinler ödem ve hücre ölümünden sorumludur. Şarbon hastalığının deri, sindirim sistemi ve akciğer şarbonu olmak üzere üç formu vardır. Deri şarbonu; inokülasyon bölgesinde ağrısız papül ile ortaya çıkar, etrafı veziküllerle çevrili ülsere dönüşür ve daha sonra nekrotik kabuk oluşur. Ağrılı lenfadenopati, ödem ve sepsise yol açabilir. Tedavi edilmeyen deri şarbonlu hastalarda ölüm oranı %20’dir. Sindirim sistemi şarbonu; ağız, özefagus ve bağırsakta ülser ile başlar, bölgesel lenfadenopati, ödem ve sepsise yol açabilir. Bakteri çekum ve terminal ileuma yayılırsa hastada kusma, bulantı ve halsizlik görülür, hızla sistemik hastalığa dönüşür. Bu durumda ölüm oranı %100’e yakındır. Akciğer şarbonu; başlangıç semptomları özgül değildir, ateş, kas ağrısı, kuru öksürük ve halsizlik görülür. Uzun bir latent dönem (2 ay veya daha fazla) görülebilir. Hastalığın ikinci evresi daha dramatik seyreder. Yüksek ateş, ödem, mediastinal lenf nodlarında masif büyüme, solunum yetmezliği ve hızla sepsis gelişimi ile klinik tablo hızla kötüleşir. Hastaların yarısında meningeal semptomlar görülür ve acil tedaviye başlanmazsa hastaların çoğunda 3-5 gün içinde şok ve ölüm görülür.  4 - TEDAVİ, KORUNMA VE AŞILAMA NASIL YAPILIR? Günümüzde önerilen ampirik tedavi, siprofloksasin ve doksisiklinin bir veya iki ilave antibiyotikle (rifampisin, vankomisin, penisilin, imipenem, klindamisin, klaritromisin) kombine edilmesidir. Geçmişte penisilin grubu ilk seçenek olarak tercih edilirken, günümüzde penisilin grubu ile sülfonamidler ve geniş spektrumlu sefalosporinlere karşı direnç geliştiği bildirilmektedir. İnsan hastalıklarının kontrolü hayvan hastalıklarının kontrolüne dayanmaktadır. Endemik bölgelerde hayvan sürülerinin aşılanması, karantina bölgelerinin oluşturulması ve şarbondan ölen hayvanların yakılması veya gömülmesi gibi önlemler alınır. Hayvan aşısında, hastalık yapıcı özelliği zayıflatılmış canlı bakteri bulunur. İnsan aşısı ayrıdır ve özel durumlarda kullanılır. Büyük insan popülasyonlarının Bacillus anthracis sporlarına yakın geçmişte olduğu gibi (1979-Sovyetler Birliği, 2001-ABD) maruz kalma riski olduğu unutulmamalıdır. Biyoterörizm ve bakteri sporlarının uzun yıllar toprakta canlılığını sürdürmesi gibi nedenlerden dolayı şarbonun tümüyle eradikasyonu mümkün görünmemektedir. 5 - DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN HUSUSLAR NELERDİR? Bulaş riskinin olduğu ve hastalık belirtilerinin görüldüğü durumlarda acilen en yakın sağlık kurumlarına başvurulmalıdır. Denetim olmayan yerlerden hayvan etleri ve diğer hayvan ürünleri satın alınmamalı ve tüketilmemelidir. Güvenilir yerlerden alınmış etler iyi pişirilmeli ve mümkünse düdüklü tencerede basınçlı ortamda pişirilmelidir. Ellerinde yarası olan veya deri bütünlüğü bozulmuş kişiler, et, yün, deri, kemik gibi hayvansal ürünlerle temas etmemeli ve zorunlu hallerde mutlaka eldiven kullanmalıdır. Şarbonun süt ve süt ürünleri ile bulaşma riski düşük olmakla birlikte, sporların açık sütlere bulaşma riski göz ardı edilmemelidir. İyi kaynatılmış, pastörizasyon ve UHT işlemlerinden geçmiş süt tüketilmelidir. İnsandan insana bulaş nadiren deri şarbonunda görülebilir. Bakteri, hasta kişinin şarbon yarasından farklı kişilerin derisindeki açık lezyonlar aracılığıyla vücuda girebilir. Bu nedenle kişisel koruyucu önlemler alınmalıdır. Salgınların erken fark edilmesi, karantina koşullarına uyulması ve hayvan yetiştiriciliğinde temizliğe özen gösterilmesi önemlidir. Herhangi bir hastalığı olan, aniden ölen veya anormal davranışlar gösteren hayvanların etleri, sütleri, derileri, diğer ürünleri insanlar ve diğer hayvanlar tarafından tüketilmemeli ve kullanılmamalıdır. Toplum sağlığını ilgilendiren gıda ve hayvancılık hizmetlerinin tümünde ilgili sağlık otoritelerince denetimlerin ve koordinasyonun aksatılmadan sürdürülmesi çok önemlidir.   Dr. Öğr. Üyesi İsmail ÖZTÜRK İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Farmasötik Mikrobiyoloji A.D.

  • BASINDA İKÇÜ ECZACILIK FAKÜLTESİ

      YENİGÜN GAZETESİ YENİBAKIŞ GAZETESİ HABER EKSPRES   TİCARET GAZETESİ MİLLİYET EGE


Toplam 2
Başa Dön